Osiris: Vị thần bí ẩn và đầy quyền năng ở Ai Cập cổ đại

74

Osiris là một trong những vị Thần quyền năng nhất Ai Cập cổ đại, được biết đến là Thần Chết, Thần Phục sinh… Huyền thoại về Ông hé mở phần nào những bí ẩn xuyên suốt chiều dài lịch sử.

OSIRUS
Thần OSIRUS. Ảnh: CGTN Africa.

Osiris là một trong số những vị Thần đứng đầu Ai Cập cổ đại, chỉ sau thần Ra. Ông là thần của thế giới bên kia, cai quản những người chết, là thần của cây cỏ và cũng là người dâng nước sông Nile. Tuy nhiên, nguồn gốc chính xác và ý nghĩa của tên ông vẫn còn là bí ẩn.

Theo các văn tự Kim Tự Tháp, Osiris là một trong số ba vị Thần quan trọng nhất và được nhắc đến nhiều nhất, cùng với thần Horus và thần Ra.

Có nhiều câu chuyện về huyền thoại bí ẩn Osiris. Trong đó tác giả quan trọng nhất chính là Plutarch từ Chaeronea – triết gia cổ đại có ảnh hưởng nhất, với tác phẩm “De Iside et Osiride” (Về Isis và Osiris). Tuy nhiên, người ta không tìm thấy được toàn bộ câu chuyện trong các văn tự Ai Cập, mặc dù chúng xác nhận những thông tin mà các tác giả Hy Lạp đưa ra.   

Trong câu chuyện Plutarch của Osiris và Isis, Osiris đã từng cai trị Ai Cập cho đến khi ông bị giết bởi người em trai tật đố Seth, vì muốn chiếm ngôi vị của Osiris. Cơ thể của Osiris bị cắt và phân tán khắp vùng đất nhưng Isis và chị gái Nephthys (cũng là vợ của Seth) đã tìm thấy Osiris. Isis nhanh chóng phục sinh Osiris trong một khoảng thời gian ngắn để có thể thụ thai một đứa con. Vì vậy, Horus, con trai của Osiris và là người thừa kế hợp pháp đã được sinh ra. Osiris trở thành thần của thế giới bên kia.

Osiris và những vị Thần khác

Osiris được liên tưởng tới thần Andjety của Busiris-một người trị vì trên Trái Đất từng được phục sinh và thật thú vị, hai vị Thần cùng mang biểu tượng cái néo giống nhau. Ông còn được biết đến với cái tên Khenti-Amentiu – vị thần Đầu Chó Anubis, nghĩa là “người đứng đầu phương Tây” (“Phương Tây” ở đây ám chỉ cái chết). Osiris còn được xem là Soker- vị Thần Chết Memphite cổ đại.

Người ta tin rằng “ba” (linh hồn) của Osiris đã nhập vào Ba-neb-djedet linh thiêng – một vị thần Ai Cập cổ đại vùng Hạ Ai Cập được thờ phụng tại Mendes và thần Đầu Bò Apis (thường liên tưởng đến thần Ptah) là hóa thân sau đó của Osiris, v.v.

Thần Osiris trở nên ngày càng quan trọng trong tín ngưỡng Ai Cập. Nhiều tên gọi gắn với ông, làm tăng thêm sự vĩ đại của ông. Osiris có quyền lực gần như thần Ra. Ra là Thần Mặt Trời và Osiris là Thần cai quản thế giới sau khi chết.

Dần dần, tín ngưỡng thần Osiris lan rộng khắp Ai Cập và tính cách của ông đồng hóa các vị thần khác và các thuộc tính của họ.

Khi Ptolemy I Soter – người vùng Macedonia, một trong bảy vị tướng quân kiêm đại thần của Alexander Đại đế, trở thành vua cai trị Ai Cập (323-285 TCN) và sáng lập ra vương triều Ptolemaios, ông đã đưa ra tín ngưỡng thần lai Hy Lạp – Ai Cập là Serapis.

Clement từ Alexandria, (150 – 215 SCN), một nhà thần học Kitô dạy tại Trường Giáo lý Alexandria tin rằng Serapis là sự kết hợp giữa Osiris và Apis, thần Bò được thờ phụng ở Memphis. Tín ngưỡng thần Osiris / Apis rất phổ biến trong số những người Macedonia, người theo Ptolemy đã đổi tên nó thành Serapis.

Osiris thường được miêu tả dưới dạng một xác ướp của con người với làn da trắng có thể tượng trưng cho phần thân xác ướp. Trong một miêu tả khác ông có da đen như màu sắc của các vị thần của thế giới bên kia. Osiris đôi khi được miêu tả là mang các mão triều khác có dạng phức tạp, nhưng vương miện trắng của vương triều Ai Cập hoặc vương miện Atef (vương miện trắng với lông đà điểu ở mỗi bên và đĩa ở đỉnh) là được biết đến nhiều nhất..

Hai tay ông bắt chéo trước ngực, một tay cầm quyền trượng dưới dạng một cây gậy có móc và một cái néo (dụng cụ đập lúa của người Ai Cập cổ). Những vật trang trí khác của cơ thể còn có những chiếc vòng đeo ở cổ tay và vòng cổ bản rộng.

Các Thần Osiris, Anubis và Horus
Các Thần Osiris, Anubis và Horus (bức tranh tường trong lăng mộ pharaon Horemheb, Thung Lũng các vị Vua, Ai Cập) (Ảnh: wikipedia)

Tín ngưỡng thần Osiris phát triển nhờ sức mạnh nội tại và suy trì sức mạnh đó xuyên suốt lịch sử Ai Cập. Nó cũng lan rộng ra ngoài biên giới Ai Cập. Người Hy Lạp đã liên kết Osiris với thần Dionysos của mình.

Xem thêm: