Mười điều người cổ đại làm tốt hơn chúng ta ngày nay

0
99

Chỉ một vài thập kỷ trước đây, người cổ đại và nền văn minh cổ xưa được xem như là người nguyên thủy, đơn giản. Tuy nhiên, nhiều khám phá kể từ trước đến giờ đã tiết lộ một số sự thật đáng ngạc nhiên về các nền văn hóa cổ xưa, mà mà nhiều trong số đó đã sở hữu kiến ​​thức tiên tiến trong ngành luyện kim, toán học, hóa học, thiên văn học, và nhiều hơn nữa.

Xã hội cổ đại phương Tây
Xã hội cổ đại phương Tây

Với kiến ​​thức này, họ đã rèn thép cứng hơn bất cứ vật liệu gì khác được biết đến trước cuộc cách mạng công nghiệp, và họ đã tạo ra một công thức bê tông bền vững tới mức mà các tòa nhà do họ làm có tuổi thọ hàng nghìn năm, bền vững hơn cả các công trình ngày nay. Họ cắt đá và xây lắp những bức tường chính xác đến mức mà những nỗ lực tái tạo với công nghệ hiện đại ngày nay đều thất bại. Các nhà khoa học vẫn đang trong quá trình tìm hiểu về một số thành tựu tuyệt vời của nền văn minh cổ đại. Ở đây chúng ta sẽ đề cập đến mười trong số đó.

1.Cống thoát, dẫn nước và công nghệ thủy lợi

Ai có thể nghĩ rằng các chính phủ của thế kỷ 21 lại có thể học hỏi công nghệ từ 1.500 năm trước về cách xử lý đường dẫn nước? Nhưng đó chính là những gì đang xảy ra ở Lima, Peru.

Peru đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng nước nghiêm trọng như vấn đề mãn tính, nguồn nước bị ô nhiễm kết hợp với thay đổi môi trường đã làm suy yếu an ninh nguồn nước của đất nước này. Tuy nhiên, Sedapal – công ty cấp nước của Lima, đã đưa ra một kế hoạch mới nhằm khôi phục lại mạng lưới các kênh rạch bằng đá được xây dựng bởi các nền văn hóa Wari từ những năm 500 SCN, để cung cấp nước sạch và không gây ô nhiễm môi trường.

Người Wari đã xây dựng một hệ thống trữ nước tiên tiến hứng nước từ trên núi trong mùa mưa thông qua các kênh rạch. Các con kênh này vận chuyển nước đến những con suối phía dưới núi để duy trì dòng chảy của các con sông trong mùa khô.

Nhiều nền văn minh cổ đại được biết đến với công trình xây dựng tiên tiến gồm các bể chứa, kênh mương, cống dẫn nước, và công nghệ dẫn nước, bao gồm người Ba Tư, Nabataeans, La Mã, Hy Lạp, Harrapans và nhiều người khác.

2.Thép

Từ hơn 2.000 năm trước, người cổ đại ở Levant đã rèn được những thanh kiếm bằng thép tiên tiến đến mức mà những thợ rèn sau đó không làm ra được những thứ có chất lượng tương tự mãi cho đến thời hiện đại ngày nay. Thứ kim loại đó cứng tới mức mà thanh kiếm đó có thể chặt đứt các đồ vật làm bằng kim loại khác.

Loại thép này, còn được gọi là thép Damascus, được sản xuất từ nguyên liệu thô gọi là thép Wootz, đến từ châu Á. Các vật liệu khác được thêm vào trong quá trình sản xuất để tạo ra những phản ứng hóa học ở cấp độ lượng tử. Thép này được sử dụng lần đầu tiên vào khoảng năm 300 TCN, nhưng được sản xuất hàng loạt ở Trung Đông giữa những năm 1100 và 1700SCN.

Bí quyết làm thép Damascus của Trung Đông chỉ được tái hiện khi kiểm tra quét bằng kính hiển vi điện tử trong các phòng thí nghiệm hiện đại.

3.Bê tông

Công thức xi măng cho phép người La Mã xây dựng những công trình khổng lồ còn đứng vững đến ngày nay (ảnh: BigStock)

Kết cấu bê tông ngày nay thường được thiết kế để tồn tại trong khoảng từ 100 đến 120 năm. Tuy nhiên, những người La Mã đã xây dựng các cấu trúc từ bê tông cách đây 2.000 năm và nó vẫn duy trì toàn vẹn cho đến tận ngày nay. Vậy, bí quyết của họ là gì?

Người La Mã đã tạo ra bê tông bằng cách trộn vôi, đá núi lửa và nước biển. Sự kết hợp của ba vật liệu này lập tức gây ra một phản ứng hóa học khiến vôi kết hợp các phân tử vào cấu trúc của nó và phản ứng với tro khiến toàn bộ hỗn hợp này gắn kết với nhau. Bê tông nước biển thời cổ đại chứa các cấu trúc tinh thể lý tưởng là khoáng chất Tobermorite, khiến nó mạnh mẽ hơn và có độ bền hơn các loại bê tông tương tự thời hiện đại.

Cũng như vậy, bê tông của người La Mã cũng bền hơn và thân thiện hơn với môi trường so với bê tông hiện nay. Xi măng hiện đại thông thường đòi hỏi phải làm nóng một hỗn hợp gồm đá vôi và đất sét ở 1.450 độ C mà thải ra một lượng đáng kể khí carbon vào khí quyển. Ngược lại, xi măng Roman sử dụng ít vôi hơn rất nhiều và nó được làm từ đá vôi nung ở 900 độ C nên đòi hỏi ít nhiên liệu hơn rất nhiều.

4.Xây dựng đường bộ

2 loại đường La Mã cổ đại: ảnh trên là ở Leptis Magna, Libya (ảnh: CC BY-SA 3.0) ảnh dưới là ở Santa Àgueda, Tây Ban Nha (ảnh: Public Domain)

Ngày nay, may mắn lắm chúng ta mới xây được một con đường cao tốc trong vòng một năm. Nhưng điều này không phải lúc nào cũng đúng. Người cổ đại cũng đã nhận thấy tầm quan trọng của các con đường và các mạng lưới liên kết thành phố và khu định cư trên nhiều vùng lãnh thổ và quốc gia… và họ đã xây dựng rất nhanh chóng!

Qhapaq Nan, hoặc được gọi là đường Main Andean, là một mạng lưới đường khổng lồ từng được sử dụng bởi đế chế Inca vĩ đại kéo dài hơn 30.000 km. Nó là xương sống của quyền lực chính trị và kinh tế của đế chế Inca, kết nối sản xuất, hành chính, và các trung tâm nghi lễ của văn hóa tiền Inca Andean. Người Inca ở Cuzco đã làm được cơ sở hạ tầng đặc biệt này trên quy mô lớn chỉ trong vòng chưa đầy một thế kỷ, mở rộng mạng lưới rộng lớn của họ qua những khu vực mà ngày nay là Argentina, Bolivia, Chile, Colombia, Ecuador và Peru.

Người La Mã cũng được biết đến như các chuyên gia làm đường. Khoảng 1,7 triệu dặm vuông lãnh thổ bao phủ bởi những con đường La Mã được xây dựng bằng sỏi, đất, gạch làm từ đá granite và nham thạch cứng. Nhiều con đường cổ xưa vẫn còn được sử dụng ngày nay.

5.Cắt đá

Các phiến đá hình chữ H được xẻ rãnh và lắp ghép vào nhau theo các liên kết cực kỳ phức tạp (ảnh: ancient-code/Daniel Uribe)

Trên khắp thế giới, chúng ta có thể tìm thấy nhiều ví dụ về công nghệ cắt đá cổ đại chính xác tới mức cạnh tranh cả với những sáng tạo thời hiện đại được sản xuất với máy móc tiên tiến. Một ví dụ điển hình có thể được tìm thấy tại Puma Punka, một địa điểm khảo cổ 15.000 năm tại Bolivia có chứa các công trình đá lạ thường trông giống như các tảng đá được cắt bởi một công cụ bằng kim cương. Khối khổng lồ nặng tới 800 tấn, bao gồm các cạnh thẳng một cách hoàn hảo liên kết hoàn toàn với nhau mà không hề chứa các vết đục. Những cố gắng để tái tạo độ chính xác của công trình đá này đều đã thất bại.

6.Nông nghiệp

nông nghiệp của người cổ đại

Hy sinh con người để tế thần thường là điều đầu tiên trong tâm trí của mọi người khi nghĩ về những người Aztec và các nền văn hóa Trung Mỹ khác. Tuy nhiên, những nền văn minh này có nhiều điều hơn là tục lệ này. Một trong những sáng kiến ​​của họ là hệ thống nông nghiệp chinampa, được gọi là “những khu vườn nổi’, có thể được tìm thấy trên các lòng hồ ở Thung lũng Mexico.

Một khu vườn chinampa được xây dựng dạng hình chữ nhật trên lòng hồ sình lầy. Khu đất này sẽ được rào chắn bên trong bằng cọc. Sau đó, bên trong khu vực này sẽ được lấp đầy với bùn đất và thảm thực vật mục nát. Để ngăn chặn các gốc cây khỏi bị ngập úng, điều quan trọng là phải đổ đất và bùn trên chinampa sao cho nó cao hơn mực nước hồ. Các kênh rạch xung quanh các lô chinampa tạo ra cảm giác rằng những vùng đất nông nghiệp này đang nổi trên mặt nước, vì thế nó bị gọi nhầm là ‘vườn nổi’. Để cố định những mảnh đất này, họ trồng nhiều cây liễu xung quanh. Bởi hệ thống rễ dày đặc của những cây liễu qua thời gian sẽ neo giữ những bức tường chắn của cấu trúc này và giảm tác động của sự xói mòn.

Để đảm bảo rằng các vườn chinampas cho vụ mùa bội thu trong cả năm, một điều rất quan trọng là phải quản lý thật tốt nguồn nước cung cấp. Trong mùa mưa, lũ lụt sẽ là một vấn đề. Do đó, một hệ thống thoát nước phức tạp bao gồm các đập, cống, kênh mương đã được xây dựng để đối phó với vấn đề này. Bằng cách sử dụng phân người để bón cho các loại cây trồng, người Aztec cũng đã có thể tạo ra một môi trường sống lành mạnh bởi nước thải của thành phố đã được xử lý.

Hệ thống nông nghiệp và xử lý nước thải trong các khu vườn nổi của Mexico tiên tiến đến mức mà đã có những nỗ lực (không thành công) để thực hiện nó trong thời đại ngày nay.

7.Những bức tường

Tường do người cổ đại xây
Tường do người cổ đại xây

Nền văn minh Inca nổi tiếng với nghề thợ nề tiên tiến, mà nhiều trong số những công trình của họ vẫn có thể được chứng kiến ngày nay tại Machu Picchu và Sacsayhuaman ở Peru. Những bức tường đá khô lớn của họ cho thấy những khối lớn đã được cắt cẩn thận để gắn chặt với nhau mà không cần vữa và với độ chính xác không giống như bất cứ nơi nào ở châu Mỹ. Những phiến đá được xếp gần nhau đến mức thậm chí một mảnh giấy cũng không thể lọt qua giữa các phiến đá. Độ chính xác này, với sự kết hợp của các góc bo tròn và kiểu dáng đa dạng lồng vào nhau của các khối đá, và cách mà các bức tường nghiêng vào trong (để giảm thiệt hại trong trường hợp động đất) đã làm cho các nhà khoa học bối rối trong nhiều thập kỷ.Phương pháp được sử dụng để kết nối chính xác một phiến đá với những phiến đá liền kề đến nay vẫn còn là điều bí ẩn vànhững nỗ lực tái tạo lại các kỹ thuật này đã đều thất bại.

8.Quy hoạch thành phố

Thành phố của người cổ đại
Thành phố của người cổ đại

Trong thế kỷ trước, nhiều thành phố cổ được khai quật đã khiến giới khoa học hiện đại cũng như các nhà quy hoạch đô thị kinh ngạc.

Khi các nhà khảo cổ khám phá khu vực Mohenjo Daro 5.000 tuổi ở Pakistan, những gì họ tìm thấy chưa từng có trong khu vực – thành phố thể hiện một đẳng cấp vượt trội về quy hoạch và tiện nghi dân sự. Các ngôi nhà đều được trang bị phòng tắm xây bằng gạch và nhiều phòng đã có nhà vệ sinh. Nước thải từ phòng tắm được dẫn vào hệ thống cống rãnh được xây chắc chắn bằng gạch chạy dọc theo trung tâm đường phố, che phủ bởi gạch hoặc những phiến đá. Bể chứa và giếng được xây một cách tinh vi bằng những viên gạch hình nêm chứa nguồn cung cấp nước uống công cộng. Vào thời đó, thành phố có khoảng 40.000 cư dân.

Trong cùng thời đại đó, nhưng trên một lục địa khác, một thành phố lớn khác là Caral đã được xây dựng. Nằm trong thung lũng Supe ở Peru, Caral là một thành phố 5.000 năm tuổi có các di tích rất lớn, bao gồm các kim tự tháp, quảng trường, sân khấu, đền, và nhiều khu vực dân cư. Họ đã có nền nông nghiệp rộng lớn, ăn một chế độ ăn uống đa dạng, phát triển sử dụng hàng dệt may, sử dụng một hệ thống tính toán và ghi chép phức tạp, xây dựng nguồn cung cấp nước và phát triển một hệ thống tưới tiêu phức tạp.

Các kiến trúc sư hiện tin cậy Caral trong việc tạo ra nguồn cảm hứng về quy hoạch thành phố. Những kiến trúc sư người Nhật có ý định kết hợp những thiết kế tòa nhà mà người Caral đã thực hiện để bảo vệ người dân khỏi động đất. Người dân Caraltreo nhà của họ trong những giỏ chứa đầy đá để chế ngự sự chuyển động đất và ngăn ngừa sập nhà.

9.Thiên văn học

Thiên văn học của người cổ đại
Thiên văn học của người cổ đại

Từ chòm sao vẽ trên gốm sứ cổ Hy Lạp tới nghệ thuật đá miêu tả các điểm chí của dân Mỹ bản xứ, các biểu đồ sao trong mộ cổ của Nhật Bản, những câu chuyện từ thời xa xưa trước đây của thổ dân Úc phản ánh các sự kiện thiên văn nổi tiếng, và một lịch cự thạch 10.000 năm tuổi ở Scotland, chắc chắn rằng nền văn minh cổ xưa trên thế giới đã sở hữu một sự hiểu biết phi thường về vũ trụ và sự chuyển động của nó. Nhưng làm thế nào họ có thể ghi lại các sự kiện vũ trụ đúng và chính xác đến như vậy mà không cần tới các công nghệ chúng ta có ngày hôm nay mà trong nhiều trường hợp vẫn còn vượt ngoài tầm hiểu biết của các nhà khoa học.

Chắc chắn là những khám phá gần đây đã tiết lộ các nền văn hóa cổ đại từng tiên tiến như thế nào về kiến ​​thức thiên văn, và rằng họ vượt xa loài người nguyên thuỷ mà chúng ta từng nghĩ về họ.

10.Vũ khí

người cổ đại
Vũ khí của người cổ đại

Dù không còn nghi ngờ gì về việc vũ khí hiện đại ngày nay vượt xa so với vũ khí cổ xưa về khả năng hủy diệt và gây ra cái chết hàng loạt, nhưng vẫn tồn tại một số lượng vũ khí cổ xưa đầy uy lực vẫn vượt quá sự hiểu biết của các nhà khoa họcvề cách hình thành và năng lực của chúng.

Nhà toán học Hy Lạp, kỹ sư, nhà phát minh, và cũng là nhà thiên văn học Archimedes (287-212 TCN) được cho là đã tạo ra loại vũ khí tia nhiệt (đôi khi được gọi là ‘tia chết chóc’) để bảo vệ chống lại các tàu tấn công Syracuse, một thành phố lịch sử ở Sicily. Theo tác giả Lucian ở thế kỷ thứ 2 SCN và nhà toán học Anthemius của Tralles vài thế kỷ sau đó, thứ vũ khí này được tạo ra từ phản chiếu ánh sáng dữ dội (có thể được làm từ đồng hoặc thiếc đánh bóng), được sử dụng để tập trung ánh sáng mặt trời chiếu vào các con tàu tiến lại gần, khiến chúng bị bốc cháy.

Mặc dù các nhà sử học vẫn đang tranh cãi gay gắt về thứ vũ khí này, rất nhiều thí nghiệm đã chứng minh đích xác sự tồn tại của nó là có khả năng. Năm 1973, nhà khoa học người Hy Lạp Ioannis Sakkas đã cho dựng 70 tấm gương phủ đồng chiếu vào một mô hình tàu chiến La Mã làm bằng gỗ dán ở cách đó 50 m. Khi ánh sáng phản chiếu từ các tấm gương hội tụ vào con tàu, nó đã bốc cháy trong vài giây.

Biên dịch từ Ancient-Origins

Có thể bạn quan tâm:

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây