Tản văn: Cánh cò – một khoảng tâm hồn tuổi thơ trong vắt

36

Hầu hết người Việt Nam đều có xuất thân từ vùng nông thôn, nhất là thế hệ 7x, 8x trở về trước. Trong tâm thức của mỗi người, cũng như của dân tộc “cánh cò” – một khoảng tâm hồn tuổi thơ trong vắt. Hãy cùng đọc hai bài tản văn về “cánh cò” để cảm nhận, để nhớ, để sống và để quay về…

cánh cò

Hỡi cánh cò!

Chiều nay, khi vội vã đạp xe mang bó chè xanh về cho mẹ, thoáng thấy đàn cò trắng lượn một vòng cung trên cánh đồng trước mặt. Dừng xe lại đứng ngắm theo cho đã mắt. Những cánh cò tung cánh trông thật tự do, khảng khái, thoải mái, không vướng bận muộn phiền.

Đàn cò như phím đàn lúc trầm lúc bổng, như làn khói trắng, như dải lụa trên tấm thảm xanh khổng lồ, như cánh diều tuổi thơ năm nảo năm nao, đàn cò cũng giống như phương thuốc kì diệu gọi ai đó quay về kí ức mà đùa vui mà nhớ nhung da diết và thấy vẹn nguyên mình trong đó.

Bởi vì: Những cánh cò trinh trắng! Vẻ đẹp trinh trắng bao giờ cũng khiến con người thèm khát. Bởi vì con người đã làm đen mình từ khi nào mất rồi… Thấy nhớ một cách vô duyên vì nhớ một điều gì đó, một cái gì đó?

Chiều nay, chở mợ xuống thị trấn bắt xe ra Hà Nội sau 49 ngày của ông. Cả đoạn đường dài thỉnh thoảng mợ mới nói vài câu, có lẽ do trời lạnh quá, mà cũng có lẽ tâm trạng của người vừa về thăm quê lại phải đi khó có thể thốt nên lời.

Mợ thủ thỉ: “Lần đầu tiên mợ theo anh ấy về thăm quê, phải đi bộ từ thị trấn về nhà (10km) đấy cháu ạ”, (lại kể chuyện ngày xưa rồi, mình nghĩ), “lúc đó mợ thấy lèn Hai Vai đẹp ơi là đẹp, đã có bao nhiêu bài thơ về hòn lèn này rồi đấy, thế mà bây giờ bị phá hết cháu nhỉ, tiếc thể” (từ khi có nhận thức, thì mình đã thấy hòn lèn như thế này rồi, mình cũng thầm tiêng tiếc vì không được thấy vẻ đẹp đó).

Thấy mợ buồn buồn, mình phải đánh trống lảng: sắp tới thị trấn rồi mợ ạ! Mợ không nói gì cả. Một lúc sau lại thủng thẳng: “chỗ đồng này, còn có cò cháu kìa, hay quá, may quá!”…
Hỡi cánh cò!

Có những gì đã trôi qua trên đôi cánh mỏng manh trắng muốt ấy? Đã bắt gặp những ai và điều gì đã xảy ra? Đã sống như thế nào trên cánh đồng? cành cây hay rừng núi? Đã… sắp… thời gian in đậm dấu trên mỗi đoạn cánh cò bay. Hỡi cánh cò, đừng bay xa quá, cũng đừng bay cao quá và xin đừng biến mất. Để khi những đứa trẻ lớn lên chúng sẽ được thấy cánh cò bay lả bay la là như thế nào? Để chúng biết công ơn của bậc sinh thành, tấm lòng thanh cao biết bao “con cò mà đi ăn đêm, đậu phải cành mềm rớt cổ xuống ao…”, để có một khoảng tâm hồn tuổi thơ trong vắt, để nhớ, để sống và để quay về…

Tác giả: Nguyệt Kim

Cái cò ngày xưa

Nắng hè như muốn nhào trộn tất cả vào cái sắc vàng rực của nó, lấp lánh và lạ lẫm, sau những tháng ngày mưa dầm rả rích. Chuỗi ngày âm u, trời đất đầy mây bụi đã dần chìm sâu trong mơn man thảm nắng, vàng ươm như cành lúa đầy bông trĩu nặng. Mùi đồng chín theo hơi man mác của con kênh bé xíu toả vào những tóc, những vai, những vạt áo ai đang thả mình trên con đường ven cánh đồng mênh mông lộng gió. Cò không bay, nó dạn dĩ đứng vững dưới bờ mương, với cái miệng dài lêu nghêu sang khoảnh lúa của ai đó mà hì hụp, mà lặn lội. Trông nó thi vị… mà chua chát.

Đã thật lâu cho những ngày bám áo má ra đồng, bàn chân líu xíu còn chênh vênh trên gập ghềnh nắng gió để rồi vụng về trượt ngã, có cánh cò nào vụt bay lên thảng thốt. Tôi bé nhỏ nheo mắt nhìn theo cánh cò trắng muốt vừa bị làm cho giật mình, nhưng chẳng thấy gì cả, trên cao chỉ có ông mặt trời chói chang, ông mặt trời đã nuốt chửng cánh cò tôi. Thương lắm cái mùi bùn đất tanh rình chìm nghỉm dưới mặt kênh trong vắt, thương cả tiếng lao xao của những viên sỏi nhí nhố hùa nhau trôi theo dòng phù sa nặng tình nặng nghĩa, và thương sao lưng áo má bạc phếch nghênh ngang với ông trời thấm ướt mồ hôi. Cái lưng áo ấy đã thấm vào tôi từ những ngày thơ bé thật sâu, thật đậm.

Tôi thích ngồi trên bờ ruộng nhìn má cặm cụi với những mảng đồng rộng lớn, chân vắt xuống dòng nước trôi nhẹ mát rượi và thình thoảng rướn cổ gọi thật to: “Má ơi! Má mệt chưa?”. Má bao giờ cũng cười tươi lắc đầu với câu hỏi trẻ con ấy, nhưng tôi luôn biết rằng, có cái gì đó mệt nhoài trong mắt má. Chiều đến, gió lồng lộng ôm lấy hai má con tôi, nhẹ nhàng và trìu mến. Tôi nghe có tiếng líu ra líu ríu của những con chim rừng gọi nhau về ăn tối, tiếng ồm ộp của ếch nhái vang vang cả cánh đồng và cả tiếng lội bùn bì bạch của má đến gần tôi. Trời chiều thoang thoảng mùi ổi rừng và phèn chua, phía chân trời đằng đông, vệt hồng loang lỗ cả bầu trời, cứ như mái tóc xù chùm bụp của con búp bê nhà tôi, lãng đãng theo dòng mây trôi. Má dắt tôi qua những con mương nhỏ, tôi chầm chậm nắm chặt tay má, bình yên và an toàn… Tôi trọn vẹn là tôi. Ánh chiểu đổ sầm xuống vai áo má, má hiên ngang trong mắt tôi bước tới, bỏ mặc sau lưng những hoàng hôn thua cuộc. Cánh con cò trắng lại lấp ló đâu đó dưới chân trời…

Thuở nhỏ, tôi rất khác với những đứa trẻ lấm lếch ở quê, tôi trắng trẻo và sạch sẽ, ai cũng thích gương mặt sáng ngời của tôi. Vì tôi đặc biệt nên bọn trẻ lúc ấy cũng “đặc biệt” với tôi, chúng kéo nhau chơi trò nhảy dây, trốn tìm, ô ăn quan… còn tôi chỉ bơ vơ trong góc nhà với con búp bê tóc hồng biết nháy mắt, thỉnh thoảng lại nghe tiếng cười giòn tan của chúng ngoài sân, tôi chạy ào xuống bếp, ôm lấy má khóc nức nở. Má nhẹ nhàng ôm chặt tôi, à ơi những khúc ru quen thuộc, quen thế mà tôi vẫn thiếp đi ngon lành trong vòng tay gầy guộc của má… Tôi lớn lên cùng má…

Giờ đã xa rồi những ngày ngô nghê ấy, tôi đã đi thật xa cái vùng quê đầy nắng và gió ấy. Bay theo ước mơ của mình, tôi bỏ lại sau lưng những điều giản dị trong kí ức, kể cả má. Thỉnh thoảng vẫn còn nghe mùi lúa ngào ngạt, mùi bùn đất tanh tao và mùi mô hôi má mặn nồng. Cò trắng vẫn theo tôi từng bước thời gian, trong những khoảng mông lung mãi loay hoay để đứng vững trên con đường mới không gần má. Nó chỉ nhẹ nhàng vồ về những lúc tôi đỏ hoe mắt vì nhớ nhà, hay những lúc tôi ngã gục trên quãng đời tấp nập. Chỉ vậy thôi cũng đủ cho tôi lắm rồi, chỉ lo cho má, không biết chiều nay, nắng chiều có đổ ào trên lưng má hay hoàng hôn lại ăm ắp trong đôi mắt mẹ hiền…

Tác giả: Phan Mai Thư Nhã

Xem thêm