Cách để vượt qua cảm giác bất tài vô dụng

54

Cứ hễ gặp chuyện không hay, thất bại, thì rất nhiều người chúng ta cảm thấy mình thật bất tài vô dụng, rồi rơi vào trạng thái chán nản, thất vọng, chẳng muốn sống nữa và chẳng thiết tha gì với cuộc sống này nữa…

Cách để vượt qua cảm giác bất tài vô dụng

Điểm yếu của con người là “sợ”, và “dễ nhụt chí” bởi qua một lần cố gắng, nhưng thêm nhiều lần nữa lại thất bại, cảm nhận bản thân là không có năng lực, rồi dần dần mất lòng tin vào bản thân và cuộc sống vì không kiếm được việc làm, làm việc gì cũng hậu đậu, chẳng có thành tựu gì, thua kém bạn bè, hôn nhân đổ vỡ, v.v… Những tư tưởng tiêu cực bắt đầu xuất hiện: “Tôi sợ.. Tôi e rằng… tôi không đủ khả năng… dù cố gắng đến đâu cũng thế thôi”.

Chúng ta cần đối mặt và giải quyết vấn đề này như thế nào?

Câu chuyện tôi sắp chia sẻ đây là về cá nhân tôi. Một hành trình phát triển cá nhân lao đao vất vả, làm tôi mất đi lòng tin ở bản thân, song qua trải nghiệm và lực nhẫn nại tôi có được một thành tựu đáng kể cho chính bản thân mình.

“Tôi được sinh ra và lớn lên trong nước mắt. Tôi hầu như cảm nhận được sự “bất hạnh” mà cuộc sống này đem đến cho tôi. Một quan niệm rất đời thường song tôi thật sự đã nhìn thấy và thấu hiểu thế nào là số phận. Gia đình tôi trước đây rất khó khăn và nghèo khổ. Hơn nữa, cha tôi là một người độc đoán và nát rượu đã làm cho tôi và các em của tôi đều cảm nhận rằng gia đình ấy là “Địa ngục trần gian”. Từ nhỏ tôi thường bị cha tôi la mắng và đánh đập, đôi khi bị ngất xỉu do những hành động quá mạnh tay sau mỗi lần không trả lời được những câu hỏi bài học ở lớp. Đây có lẽ là lý do tôi không được thông minh. Kết quả của mỗi học kỳ luôn xếp hạng chót lớp.

Ngày qua ngày, tháng qua tháng, cứ mỗi năm tôi đều được lên lớp nhưng mà kết quả học tập luôn ở loại B. Cuối cùng cũng đến năm tôi được tốt nghiệp trung học và vào đại học. Tôi đã có rất nhiều hoài vọng về một tương lai tươi sáng khi còn ghế trường Đại học. Thế nhưng tôi bị vỡ mộng và mất đi niềm tin trong cuộc sống vì sau khi tốt nghiệp tôi chẳng thể tìm được một công việc nào tốt cả. Trong vòng 3 năm tôi thuyên chuyển 8 công ty và hơn 7 tháng thất nghiệp. Thiết nghĩ không một ai có thể chấp nhận sự thật này trong khi gia đình mình vô cùng khó khăn. Trong khoảng thời gian thất nghiệp, tôi buộc phải đi con đường bán áo thun dạo ở các cửa hiệu trên đường phố, nhưng bán không được bao nhiêu mà còn bị lường gạt. Sau đó lại chuyển nghề đi bán mật ong ở các nhà thuốc tây. Tôi cảm thấy thất vọng đến tột cùng vì rơi vào hoàn cảnh thê thảm thế này. Tôi đã quyết định đi tu vì chỉ con đường này mới giải thoát khỏi nỗi cùng cực, vì cảm thấy mình thật tệ hại, thật bất bài vô dụng!”

Đúng là vì những trải nghiệm tồi tệ này khiến tôi hụt hẫng, không còn tin vào khả năng của mình nữa, lung lay ý chí trở thành một nhà quản lý thành công trong xã hội. Khi rơi vào hoàn cảnh bế tắc, con người thường nghĩ về những điều tệ hại nhất, có khi bước đi chệch hướng, và đánh mất bản thân mình. Với tôi bước đường giải thoát khỏi cảnh khổ này chính là “đi tu”….

 

Tôi đã hành trang và tạm biệt gia đình để đến một ngôi chùa trên núi. Tôi nghĩ nơi này thích hợp với mình, tách biệt khỏi thế giới bên ngoài. Trên chuyến xe, tôi cứ ngẫm nghĩ mãi về cuộc đời của mình. Như vậy cuộc đời mình đã chấm dứt tại đây rồi ư? Tôi đã hướng nội nhìn lại mình, có thể đây là sự an bài nhưng không thể không có con đường “mở” cho mình. Tôi đã đặt kỳ vọng quá cao, quá khả năng?!

Sau cùng tôi đã nhìn thấy vấn đề từ mình chính là không thể chuyên tâm, không “Nhẫn” để trao dồi kiến thức, phát triển kỹ năng nhất định ở một công ty mà đứng núi này trông núi nọ. Lý do tôi thất nghiệp, không thể tìm được công việc ổn định là vì luôn nghĩ mình giỏi, mình phải đảm đương những công việc có vai trò chính trong công ty. Một khách sạn 5 sao trả lương khá hậu hĩnh cho vị trí nhân viên trực tổng đài nhưng tôi đã từ chối vì những suy nghĩ quá “cao siêu”.

Dưới đây là một số suy nghĩ ảnh hưởng đến quyết định con đường tương lai của tôi qua những lần chuyển việc hoặc các cuộc phỏng vấn ở các công ty:

  1. Công ty này trả lương bèo quá, kiếm công việc khác tốt hơn.
  2. Chức vị công việc này thấp bé quá, không xứng với năng lực và bằng cấp của mình.
  3. Công ty này làm ăn chẳng ra sao, nghỉ thôi.
  4. Làm sao tôi phải theo các quy tắc của công ty không phù hợp với người Việt?
  5. Phải tìm công việc khác phù hợp với khả năng của mình. Công việc quá nhàm chán!
  6. Mình phải nghỉ công ty này thôi. Công việc kia tốt hơn, kiếm nhiều hơn.

Công ty làm ăn thất bát quá, mình nên tìm con đường khác thoát thân.

….

Có lẽ không ít các bạn sinh viên mới ra trường cũng gặp hoàn cảnh giống như tôi, đầy nhiệt huyết và tham vọng trở thành “người quan trọng” trong môi trường xã hội. Tuy nhiên, thiếu “Nhẫn” sẽ khó tất thành việc lớn.

Đạo “Nhẫn” trong Nho gia của Khổng Tử có nói: “Việc nhỏ không nhẫn, tất loạn việc lớn”. Nghĩa là việc nhỏ đã không nhẫn nhịn được thì khi làm việc lớn nhất định sẽ bị hỏng.

Mới ra trường suy nghĩ còn rất “non trẻ”, cho rằng mình có thể làm những việc lớn, trọng đại, vì vậy tôi chẳng thấy công việc nào xứng tầm với mình, nhảy hết việc này đến việc khác, không có chuyên môn hay định hướng rõ ràng cho bước đường tương lai của mình. Việc cảm thấy mình bất tài và thất bại là điều quá hiển nhiên!

Tôi đã thực hiện “Nhẫn” như thế nào?

Nhẫn
Ảnh: Phật Giáo.

Thế rồi tôi quyết định quay trở về, cho mình một cơ hội cuối cùng. Lần này tôi thận trọng hơn từ những trải nghiệm đã qua, dù việc lớn nhỏ gì tôi cũng nhận, và duy trì làm việc lâu dài. Việc thuyên chuyển qua các công ty ngày một ít dần, cấp độ “kiên trì” và “nhẫn nại” của tôi tăng lên từ 1 năm, lên 2 năm, 3 năm, đến nay tôi đang làm việc cho một tập đoàn lớn, với chức vụ phụ trách quản lý dưới nhà máy và quan trọng hơn là tôi đã làm ở đây gần 5 năm.

Không phải đơn giản tôi có thể làm ở một ví trí lâu dài đến vậy khi mà công việc hoàn toàn không phù hợp với tôi. Vốn dĩ kinh nghiệm công việc của tôi về Sales, Marketing, Chăm sóc khách hàng.

Khi được nhận vào làm vị trí này, tôi chưa hình dung hết công việc thế nào, nhưng vẫn chấp nhận vì chưa bao giờ tôi có được cơ hội lớn như vậy. Do đó, tôi đã cố hết sức để nghiên cứu và tìm hiểu công việc, giành thời gian và công sức để thích nghi với nó. Tuy nhiên, sáu tháng đầu khi chưa quen việc, trong tư tưởng tôi luôn xuất hiện là “bỏ cuộc”.

Tôi đã chợt nhớ lại những gì mà người quản lý khách sạn đã nói với tôi năm xưa sau khi tôi được nhận vào làm và đã từ chối công việc thấp bé ‘nhân viên trực tổng đài’: “Em nên cân nhắc về việc chọn công việc này hay không, một khi đã chọn thì hãy làm với tâm huyết.”

Vì những trải nghiệm đã qua, nhắc nhở bản thân và đến bước này, tôi không thể quay đầu lại mà cần bước tiếp. Cuối cùng tôi đã vược qua và đã trở thành một nhà quản lý thực thụ. Giờ đây tôi có thể tự tin để nói rằng tôi là người có kinh nghiệm về quản lý, hoàn toàn đủ sức tìm một công việc khác với chức vị cao hơn và thu nhập tốt hơn.

Khi đặt tâm để làm bằng cả con tim của mình thì các việc mình làm rất hiệu quả cũng như công ty mình gắn bó mới thấy được giá trị thật sự và trân quý công sức mình bỏ ra, cũng như đáp lại sự nổ lực và đóng góp của mình qua việc biểu dương thành tích, tăng lương, v.v…

Qua từng giai đoạn bương trải, tôi đã khám phá ra rằng “Nhẫn” chính là phương châm sống để tôi khắc phục và vươn lên từ những khó khăn và thách thức trong cuộc sống. Tôi ngẫm lại quá khứ của mình, quả đúng là “thảm cảnh”, tâm trí bấn loạn nên đã chọn con đường “đi tu” để rời xa thế tục, cũng may tôi vẫn còn một chút sáng suốt, cảnh tỉnh bản thân.

Nhảy việc

Nhiều người sẽ tranh luận với tôi rằng: “Không cần phải cố gắng chịu đựng, thích thì cứ nhảy việc, thay đổi CV (Hồ sơ lý lịch xin việc) một chút, chẳng ai biết đâu mà lo.”

“Nhảy việc” như ăn sâu vào trong tư tưởng của giới trẻ hiện nay vì việc gì mà không vừa ý thì lập tức nghỉ việc. Tôi không bác bỏ quan niệm này, nhưng những gì tôi đã trải qua chính là thực nghiệm minh chứng cho việc tôi đánh mất chính mình, không còn lòng tin rằng mình có thể làm nên việc gì cả. Nhưng một khi bạn đã chọn việc “nhảy việc” thì hãy xác định rõ mục tiêu con đường tương lai của mình, nếu không kết quả sẽ giống như trường hợp của “tôi”.

Sửa đổi CV lại càng không nên, vì nếu bạn muốn làm những tập đoàn lớn thì CV phải trong sạch. Họ có đội ngũ điều tra tính chân thật của bạn. Nếu bạn không “Chân”, họ sẽ không ký hợp đồng với bạn hoặc sa thải bạn ngay lập tức cho dù đã ký hợp đồng dài hạn.

Hơn nữa, chân thật là điều tối thiểu nên có trong mỗi chúng ta. Sống ngay thẳng và chân chính thì chẳng vấn đề gì có thể ảnh hưởng đến mình mà còn tạo dựng được những uy tín cho các quan hệ ngoài xã hội. Đây là con đường dễ dàng đi đến thành công.

Đặt mục tiêu cho cuộc sống

lựa chọn quan trọng hơn nỗ lực

Tôi đã phải trải qua quá nhiều sóng gió trên con đường sự nghiệp của mình, nên đã xuất hiện những suy nghĩ đầy tiêu cực và bi quan, nhưng thật ra vấn đề của tôi hoàn toàn có thể giải quyết được nếu như không đặt kỳ vọng quá cao ở bản thân mà không thể với tới được, có mục tiêu rõ ràng ngắn hạn, dài hạn, đồng thời cũng phải nhẫn nại để bước từng bước một của các mục tiêu. Nếu gặp phải những khó khăn, khoan hãy thở dài thất vọng, trước hết hãy hướng nội suy xét vấn đề trên mọi khía cạnh của bản thân mình như mình đã đi đúng hướng chưa, dốc hết toàn lực để làm chưa, hay là ngao ngán giữa chừng xuân?

Chẳng hạn để chuẩn bị cho mục tiêu phát triển nghề nghiệp của tôi trở thành một nhà quản lý giỏi trong ngành dịch vụ chăm sóc khách hàng trong 5 năm tới, tôi có thể bắt đầu từ công việc của một nhân viên thấp bé để có những trải nghiệm vai trò của một nhân viên trực tổng đài với kế hoạch 2-3 năm. Đây là thời hạn tối thiểu để nắm vững và hiểu rõ công việc và cũng là khoảng thời gian mà tôi cần chứng tỏ cho cấp quản lý của tôi thấy được năng lực làm việc của mình.

Từ 3-5 năm, khi tôi trở nên tự tin với công việc, cũng lúc đề xuất với quản lý của mình mục tiêu phát triển nghề nghiệp tương lai để họ hỗ trợ và tạo cơ hội cho tôi học hỏi thế nào là một nhà quản lý giỏi, có thể qua chương trình đào tạo của công ty, qua kinh nghiệm của quản lý trực tiếp hoặc quản lý có liên quan đến ngành nghề, v.v….

Đến năm thứ 5 tôi cần tự đánh giá bản thân xem mình đã nắm rõ các kiến thức để trở thành một nhà quản lý hay chưa? Có sự tự tin vào khả năng thì tôi mới nộp hồ sơ dự tuyển vào một vị trí quản lý của công ty hoặc bên ngoài công ty nếu như tôi muốn có sự thay đổi về môi trường làm việc. Sự trưởng thành và tích lũy kinh nghiệm, tri thức là rất quan trọng vì nó chính là nền tảng cho mục tiêu tiếp theo, thành công hay không đều dựa vào lực nhẫn nai, sự quyết tâm và niềm đam mê nhiệt huyết.

Tương tự cho các lĩnh vực khác đầu tư kinh doanh hay phụ trách dự án, bạn cũng cần có hoạch định chiến lược cụ thể thì khi thực hiện sẽ dễ dàng và thuận lợi hơn.

Khi thất bại… “Nhẫn” là nhân tố chính để vượt qua

bí quyết thành công, vượt qua cảm giác bất tài vô dụng

Nhà văn Samuel Beckett nói rằng: “Cố gắng một lần nữa. Thất bại một lần nữa. Thất bại khá hơn nữa” (Try again. Fail again. Fail better).

Bất kể thất bại như thế nào, hãy xem những lần thất bại là những lần học hỏi, cố gắng phát huy thêm lần nữa.

Vậy mà sau nhiều lần chuyển việc, tôi không nhận ra nguyên nhân là do đâu cho đến khi trải qua thêm một số lần thất bại nữa tôi mới nhìn thấy mặt tự ti của mình. Tuy vậy, tôi vẫn nhẫn nại xoay chuyển tình thế. Kết quả là tôi đã đạt được mục tiêu trở thành nhà quản lý. Điều tâm đắc tôi có thể thấy rằng tôi không hề mang ‘tâm tranh đấu’ để có được vị trí này, mà từng bước cố gắng vươn lên.

Một số tấm gương điển hình bạn có thể tìm thấy ở Henry Ford, người sáng lập ra công ty ô tô Ford, đã phá sản tới ba công ty liên tiếp. Dù vậy ông vẫn kiên trì một cách bền bỉ. Mỗi lần thất bại là bài học để học cách thành công. Đến nay công ty ông giữ vững và nổi tiếng trên toàn cầu.

Trường hợp của anh chàng Nick Vujicic cũng thế. Mặc dù cụt cả chân tay, chắc hẳn anh đã nhiều lần thất bại từ việc nhỏ đến việc lớn, nhưng anh có lực nhẫn nại sắc bén để có được bằng tốt nghiệp tài chính, và trở thành nhà diễn giả truyền cảm hứng sống đến mọi người trên toàn thế giới.

Ý nghĩa chân lý qua chữ “Nhẫn” cho cuộc sống của chúng ta:

  • Khi giao tiếp ứng xử giữa người với người, nhẫn nhịn đảm bảo hòa khí và bình tâm trong suy nghĩ để lời nói ra không gây sự bất đồng hay tổn thương cho ai và có khoảng trống để lựa chọn cách hành xử sáng suốt.
  • Khi trải qua những cam go, thách thức, nhẫn nại duy trì tâm thái điềm tĩnh, không nóng vội, không lùi bước trước những khó khăn để tìm lối ra cho mục đích sống của chính mình.

Hahna Nguyễn/DKN

Xem thêm: