Bí ẩn thành phố chết Tiwanaku

573

Di tích Tiwanaku là một trong những địa điểm khảo cổ học bí ẩn nhất thế giới. Gây sửng sốt cho các nhà khoa học khắp nơi trên thế giới bởi trình độ chế tác đá cực kỳ tiên tiến, thậm chí máy móc hiện đại ngày nay cũng khó sánh bằng.

Di tích Tiwanaku
Cổng vào khu phức hợp của đền Kalasasaya tại Tiwanaku (ảnh: mygola.com)

Đôi nét về lịch sử Tiwanaku

Vào cuối thiên niên kỷ thứ hai trước Công nguyên, trong vùng núi vùng Đông Bắc của Nam Mỹ đột ngột xuất hiện rồi nhanh chóng biến mất một nền văn hóa bí ẩn – nền văn hóa Chavin. Dân tộc này thờ thần Báo, xây dựng các Kim tự tháp bằng đá, chế tạo những sản phẩm đồ gốm tuyệt đẹp. Nhiều thế kỷ trôi qua và cũng bất ngờ như vậy, giữa vùng cao nguyên núi cao lại xuất hiện một nền văn minh mới Tiwanaku, được gọi theo tên trung tâm thánh địa của mình.

Tên Tiwanaku có nghĩa là Thành phố Chết và có nguồn gốc từ thời Inca khi chưa có ai sống trong thành phố này. Người Inca, những thợ xây tài ba nhất đã khẳng định rằng thành phố đá khổng lồ này chỉ có thể do vị Thần Tối Cao của họ là Viracocha xây.

Bí ẩn thành phố chết Tiwanaku

Quả thật, khó mà có thể hình dung được phương pháp chuyên chở những bức tượng và đá khối nặng hàng tấn dùng để xây nên thành phố vĩnh cửu của người châu Mỹ từ mỏ đá gần nhất nằm cách đó khoảng 6km tới Tiwanaku. Các nhà khoa học đã tính toán rằng, một tảng đá nặng 150 tấn có thể được ba nghìn người chuyển tới trong một ngày. Như vậy Tiwanaku được xây dựng bằng kết quả lao động của hàng nghìn nghìn người, được tổ chức một cách hoàn hảo. Tuy vậy, không hề có bằng chứng thuyết phục nào minh chứng rằng tại Peru thời cổ đại đã có một lượng nhân công lớn như vậy.

Di tích Tiwanaku
bức tường bao quanh Kalasasaya thuộc khu di tích Tiwanaku được làm từ các phiến đá sa thạch đỏ, có phiến nặng đến 130 tấn. (Ảnh: trithucvn.net)
Di tích Tiwanaku
Cận cảnh bức tường bao quanh Kalasasaya. (Ảnh: trithucvn.net)

Các nhà khảo cổ học đặc biệt quan tâm tới phế tích của một cung điện lớn, Kalasasaya, có diện tích 17.5000m2. Nhà Châu Mỹ học và khảo cổ học Arthur Poznan, một người Bolivia gốc Dức, người dành cả đời để nghiên cứu Tiwanaku, đã gọi Kalasasaya là ngôi Đền Mặt Trời chính. Công trình này đã được một trong những nhà chép sử đầu tiên của Peru, Cieza de Leon, người Tây Ban Nha mô tả. Theo miêu tả của ông, nét đặc biệt quan trọng của cung điện này là một gian phòng lớn với các cửa chính và cửa sổ lớn. Trên tường, những tấm bảng đồng được treo bằng đinh vàng. Tuy nhiên, hiện nay chỉ còn sót lại những cột lớn gợi nhớ đến tầm vóc của tòa nhà bí ẩn này và một cầu thang đá rộng, lối chính để vào cung điện.

Ở phía Tây Bắc của khu di tích có tượng đài nổi tiếng nhất của Tiwanaku – Cổng Mặt Trời. Phần trên của cổng được chạm nổi, ở giữa có tạc hình người trông giống như nhà du hành vũ trụ ngày nay trong bộ quần áo phi công. Trên đầu tỏa ra những tia Mặt trời, phía cuối là hình đầu báo sư tử. Quần áo của vị thần chính của người Tiwanaku được trang trí bằng những hình báo sư tử, kền kền khoang cổ và cá. Theo giáo sư Poznan, trên nét chạm ở Cổng Mặt Trời có lịch cổ đại theo Mặt Trời và Mặt Trăng.

Di tích Tiwanaku
Cổng Mặt Trời thuộc khu di tích Tiwanaku (Ảnh: trithucvn.net)
Vị trí của Mặt trời tương quan với các cột đá khi nhìn từ cổng Mặt trời đại diện cho các tháng trong năm theo hệ thống lịch 10 tháng (ảnh: atlantisbolivia.org)

Một “công trình” lớn và không kém phần bí ẩn khác của thành phố thánh là “Lâu đài của những con vật ăn thịt”. Ngày nay đó là đống đổ nát của một tòa nhà vuông bằng đá, dưới nền của nó người ta đã phát hiện thấy những ngôi mộ được giấu dưới những phiến đá màu.
Nhưng công trình lớn nhất của Tiwanaku là Kim Tự Tháp bậc thang Acapana với bệ đáy có kích thước 210m x 210m. Người ta cho rằng trên đỉnh của Kim Tự Tháp đã từng ngự trị ngôi đền của người da đỏ, nơi con người bị dùng làm vật hiến tế. Ngày nay không còn sót lại bất cứ dấu vết nào của ngôi đền, chỉ còn lại một bể tắm nhỏ nằm đúng hướng Tây sang Đông.

Còn sót lại cả những bức tượng đá, về kích thước vượt xa cả những chiếc đầu bằng đá khổng lồ của người Olmec và được gọi theo tên các nhà khoa học đã tìm ra chúng – Khối đá Bennett và Khối đá Ponce Sangines. Khối đá Bennett cao hơn 7m, Theo ý kiến một số nhà sử học, Tiwanaku được xây dựng bởi những người da trắng đến từ nơi khác, có thể là những người Viking. Nhà chép sử Cieza de Leon đã ghi lại vào thế kỷ thứ XVI theo lời những người bản xứ rằng, những người da trắng râm rậm đã từng tới đây, nhưng họ rất ít so với người bản địa và đã bị tiêu diệt hoàn toàn trong các cuộc giao tranh.

Tượng đá ở khu di tích Tiwanaku
Tượng đá ở khu di tích Tiwanaku (Ảnh: trithucvn.net)

Hồ núi Titicaca

Thánh địa Tiwanaku nằm cách bờ Nam của hồ núi Titicaca độc nhất vô nhị khoảng 20Km. Hồ nằm ở Andakh ở độ cao 3854m so với mực nước biển, có chiều dài 160km và chiều rộng 60km. Thời xa xưa, giữa Thành phố bất tử của Châu Mỹ và hồ Titicaca đương nhiên là có tồn tại mối liên hệ tôn giáo. Trên một số hòn đảo giữa hồ, người ta đã tìm thấy những dấu vết của cư dân cổ đại. Thứ còn sót lại của các cư dân đó là những con thuyền lau sậy giống như thuyền bằng cây Papirus của người Ai Cập cổ đại (Loại được dùng để làm con thuyền nổi tiếng Thor Heyerdahl “Pa”). Một truyền thuyết nói rằng, thần Mặt Trời thích hồ Titicaca đến mức đã gửi xuống đó con trai và con gái của mình và mọi đàn ông, đàn bà trên trái đất đều có nguồn gốc từ họ.

Hồ Titicaca nhìn từ trên cao (Ảnh: wikipedia)

Trong thời của Đế chế Inca Vĩ đại, người dân bị cấm lại gần những cọc chống do lo sợ cái chết. Vào ngày xuân phân, đích thân Inca Vĩ đại bơi trên con thuyền bằng lau sậy có bện những sợi chỉ màu đỏ tới đảo. ở đó lều trại đã được căng để dành cho con trai Thần Mặt Trời. Inca Vĩ đại ở đó một mình trong một ngày đêm. Người ta cho rằng Thần Mặt Trời đi từ trên trời xuống sẽ tới lều và trò chuyện thâu đêm với Thủ lĩnh người Inca. Không ai được nhìn về phía lều trong thời gian đó để không bị mù mắt vì ánh sáng chói lọi của Mặt trời phản chiếu trên chiếc gương khổng lồ – mặt hồ.

Có truyền thuyết nói rằng dưới đáy hồ Titicaca còn có những phế tích cổ xưa và hai hòn đảo thánh dưới nước được nối với nhau bằng sợi xích vàng rất nặng. Để tìm ra sự thật, nhà đại dương học nổi tiếng Jacques Yves Cauteau đã thả xuống hồ hai tàu ngầm mini và đã nghiên cứu lòng hồ dưới sự trợ giúp của hai tàu ngầm này. Thủy thủ đoàn không tìm thấy sợi dây xích nào nhưng họ đúng là đã phát hiện ra được những vết tích của các công trình bằng đá. Những bằng chứng này khiến các nhà khoa học cho rằng bờ hồ Titicaca đã từng bị biến dạng. Có thể bản thân hồ trở nên rộng hơn và thủ đô thánh địa của người da đỏ Tiwanaku nằm ngay bên bờ hồ. Nó đã tồn tại 1300 năm từ thế kỷ thứ ba TCN. Bản thân sự kiện này là một điều đáng kinh ngạc bởi nền văn minh Tiwanaku đã phát triển ở độ cao gần 4000m trên mặt nước biển, rồi vì những nguyên nhân bí ẩn nào đó người dân đã rời bỏ thành phố này. Chỉ còn lại những tuyệt tác của nền kiến trúc cổ xưa, những truyền thuyết và những bí ẩn về Tiwanaku.

Nội dung liên quan: